از روزگاران کهن، داستان ظهور مصلح در آخرالزمان،
اصلی اساسی بوده است. پیشینیان بشر پیوسته، آن را به یادها می آورده اند. اکنون نیز
پس از گذشتن قرنها، در خلال یادگارهای انسانهای قدیم، آثاری هست که ما را به گفتۀ
بالا رهنمون می کند.
اصولا فتوریسم یعنی اعتقاد به دورۀ آخرالزمان و
انتظار منجی، عقیده ای است که در کیشهای آسمانی یهودیت(جوداییسم) و
زردشتی(زوراستریانیسم) و مسیحیت(در سه مذهب عمدۀ آن: کاتولیک، پروتستان و ارتدوکس)
و مدعیان نبوت عموما و دین مقدس اسلام خصوصا، به مثابۀ یک اصل مسلم قبول شده است. و
دربارۀ آن در مباحث تئولوژیک مذاهب آسمانی، رشتۀ تئولوژی بیبلیکال، کاملا شرح و بسط
داده شده است.(1)
بشارتها و پیشگوییهایی که دربارۀ مهدی و ظهور مهدی در
کتابهای مقدس و دیگر آثار پیشین و در سخنان حکمای قدیم رسیده است فراوان است. برخی
از فاضلان، پاره ای از این بشارتها و این سخنان را گرد آورده اند.(2) گفته اند حتی
در آثار مصر قدیم نیز در این باره کلماتی آمده است. ما در این جا به برخی از مدارک
بشارتهای گذشتگان و سخنان انسانهای روزگاران قدیم، در چند قسمت اشاره می کنیم.
مهدی(عج) در کتابهای پیشینیان
از روزگاران کهن، داستان ظهور مصلح در آخرالزمان،
اصلی اساسی بوده است. پیشینیان بشر پیوسته، آن را به یادها می آورده اند. اکنون نیز
پس از گذشتن قرنها، در خلال یادگارهای انسانهای قدیم، آثاری هست که ما را به گفتۀ
بالا رهنمون می کند.
اصولا فتوریسم یعنی اعتقاد به دورۀ آخرالزمان و
انتظار منجی، عقیده ای است که در کیشهای آسمانی یهودیت(جوداییسم) و
زردشتی(زوراستریانیسم) و مسیحیت(در سه مذهب عمدۀ آن: کاتولیک، پروتستان و ارتدوکس)
و مدعیان نبوت عموما و دین مقدس اسلام خصوصا، به مثابۀ یک اصل مسلم قبول شده است. و
دربارۀ آن در مباحث تئولوژیک مذاهب آسمانی، رشتۀ تئولوژی بیبلیکال، کاملا شرح و بسط
داده شده است.(1)
بشارتها و پیشگوییهایی که دربارۀ مهدی و ظهور مهدی در
کتابهای مقدس و دیگر آثار پیشین و در سخنان حکمای قدیم رسیده است فراوان است. برخی
از فاضلان، پاره ای از این بشارتها و این سخنان را گرد آورده اند.(2) گفته اند حتی
در آثار مصر قدیم نیز در این باره کلماتی آمده است. ما در این جا به برخی از مدارک
بشارتهای گذشتگان و سخنان انسانهای روزگاران قدیم، در چند قسمت اشاره می کنیم.
در آیین زردشتی
در کتابها و آثار
زردشت و زردشتی، دربارۀ آخرالزمان و ظهور موعود مطالب بسیاری آمده است، از جمله در
این کتابها: کتاب اوستا، کتاب زند، کتاب جاماسب نامه(3)، کتاب داتِستان دینیک(4) و
کتاب زراتشت نامه(5)
در دین زردشت،
موعودهایی معرفی شده اند که آنان را سوشیانت می نامند. این موعودها سه تن بوده اند
که مهمترین آنان آخرین ایشان است. و او«
سوشیانت پیروزگر» خوانده شده است. و این سوشیانت، همان موعود است؛ چنانکه گفته اند:
«سوشیانت مزد یسنان، به منزلۀ کریشنای برهمنان، بودای پنجم بودائیان، مسیح یهودیان،
فارقلیط عیسویان و مهدی مسلمانان است.»(6)
اشاره خواهیم کرد که
در هر روزگاری و در میان هر قوم و امتی و در هر سرزمینی و به زبان هر پیامبر، یا
حکیم، یا بزرگی که سخن از «موعود» رفته است به
تعبیرها و اصطلاحها و نامهای متعارف در میان همان قوم و مردم بوده است و منظور از
همۀ آن تعبیرها و اشارتها و نامها، سرانجام، موعود آخرالزمان است. وآن موعود مهدی
است، مهدی موعود.
در آیین هندی
در آیین های هندوان
و کتابهای آنان نیز سخن از نجات دهنده و موعود آمده است. از جمله در کتاب«مهابهاراتا»
و کتاب«پورانه ها». در این باره گفته اند: همۀ ادیان معتقدند که در پایان هر دوره
ای از تاریخ بشر از لحاظ معنوی و اخلاقی رو به انحطاط می رود و چون تبعا و فطرتا در
حال هبوط و دروی از مبدأ است و مانند احجار به سوی پایین حرکت می کند نمی تواند به
خاطر خود به این سیر نزولی و انحطاط معنوی و اخلاقی خاتمه دهد.
پس ناچار روزی یک
شخصیت معنوی بلند پایه که از مبدأ وحی و الهام سرچشمه می گیرد ظهور خواهد کرد و
جهان را از تاریکی جهل و غفلت و ظلم و ستم نجات خواهد داد در این مورد در تعالیم هر
دینی به صورت رمز به حقایقی اشاره شده است که با معتقدات آیین های دیگر توافق و
هماهنگی کامل دارد... مثلا در کیش هندو، در کتب پورانا، شرح مفصلی دربارۀ دوران
آخر عصر کالی، یعنی؛ آخرین دورۀ قبل از ظهور دهمین آواتارای و یشنو درج گردیده
است.(7)
«مقصود
از عصر کالی، آخرالزمان است. اکنون عصر کالی است.»
در آیین بودایی
چنانکه در پاره ای
از کتب و مؤاخذ آمده است در دین بودایی نیز مسئلۀ انتظار مطرح است. گفته اند که در
این آیین نیز انتظار هست. شخص مورد انتظار این آیین، بودای پنجم است. معلوم است که
در این بشارتها و اشارتها و انتظارها و موعودها، تعبیرها متناسب با فرهنگ خود آن
ادیان و اقوام است، مثلا در دین زردشتی«
سوشیانت پیروزگر» گفته می شود، در آیین هندو« آواتارا» و در بودایی« بودای پنجم»
در آیین یهود
یهودیان که خود را
پیروان حضرت موسی کلیم(ع) می دانند نیز منتظر موعودند. در آثار دینی یهود و اسفار
تورات و دیگر کتابهای انبیای آنان همواره به موعود اشاره شده است. به پاره ای از
این کتابها اشاره خواهیم کرد. اگر به مطالب کتاب«نبوئت
هیلد»(وحی کودک) استناد کنیم به مطالب بسیاری دربارۀ ظهور پیامبر اکرم(ص) و به
قسمتهایی از تاریخ و احوال پیامبر و حوادث مربوط به بعثت و پاره ای از علائم
آخرالزمان و رجعت و اشاراتی به شخصیت حضرت حجة بن الحسن المهدی(ع) و حتی اشاراتی
دربارۀ واقعۀ عاشورا دست خواهیم یافت.(8) به هر حال چون یهودیان به حضرت مسیح(ع)
ایمان نیاوردند به طبع موعود آنان هنوز ظهور نکرده است. اگر در مجموع آنچه در آثار
مقدس یهودی آمده است تأمل شود چهرۀ سه موعود در آنها ترسیم می شود: حضرت مسیح(ع)،
حضرت محمد(ص) و حضرت مهدی(ع)
با این حساب انتظار
در یهودیت کیفیتی ویژه می یابد. و چون این قوم نه به حضرت مسیح(ع) و نه به حضرت
محمد(ص) به هیچ کدام نگرویدند باید دربرابر مسئلۀ موعود و انتظار بسیار حساس و
نگران باشند و باید از این همه اشارات و بشارات که در کتابها و آیات خودشان آمده
است به سادگی و غفلت نگذرند. آنان باید از دیگر منتظران منتظرتر باشند و بیشتر به
انتظار و آمادگی برای ظهور فکر کنند و از این همه ظلم و خیانت و تجاوز و انسان کشی
دست بردارند و از عواقب ظلم و ستم بترسند. آنان دو موعود خود، مسیح(ع) و محمد(ص) را
نپذیرفتند، لیکن از دست موعود سوم رها نخواهند گشت. این است که در روایات آمده است
که جماعتی از یهودیان گرد «دجال» را می گیرند
و با ظهور مهدی و فرود آمدن عیسی و کشته شدن دجال آنان نیز قتل عام می شوند و دامنۀ
تاریخ و دامن بشریت از وجود آن جماعت پاک می گردد.
اینک نام چند کتاب
از کتابهای یهودیت و عهد عتیق که در آنها سخنانی دربارۀ موعود آمده است: کتاب
دانیال پیامبر، کتاب حجی(حکا)ی پیامبر، کتاب صفنیای پیامبر، کتاب إشعیای پیامبر.
همچنین در کتاب زبور حضرت داوود(ع) نیز در این باره مطالبی ذکر شده است، چنانکه
قرآن کریم، از «زبور» و ذکر غلبۀ صالحان در
آن، سخن گفته است: و لقد کتبنا فی الزبور، مِن بعد الذکر، أن الارض یرثها عبادی
الصالحون(9)
در اینجا اشاره می
کنیم که بشارتهای مذکور، در آثار مقدس یهود همه و همه درست است. پاره ای تحقق یافته
است و پاره ای تحقق خواهد یافت. لیکن آنان حق را نپذیرفتند، نه از زبان حضرت
مسیح(ع)، نه از زبان حضرت محمد(ص) (با اینکه بشارت آمدن این دو پیامبر بزرگ در
کتابهای خود یهود آمده است) اما از زبان شمشیر مهدی خواهند پذیرفت... و امید داریم
پیش از آن نیز فرزندان رشید اسلام بتوانند مزد این همه قتل و خیانت و فساد و جنایت
و پستی و رذالت را کف دست ردۀ جانی و فاسد و ظالم این قوم... بگذارند.
در هر حال چه یهود حقپوش بپذیرد و چه نپذیرد پس از
حضرت موسی(ع)، حضرت عیسی(ع) آمده است و او دین موسی را نسخ کرد. اکنون دین یهود دین
منسوخ و شریعت باطله است و پس از حضرت عیسی(ع)، حضرت محمد بن عبدا...(ص) پیامبر
اکرم ما ظهور کرد(پیامبری که عیسی مسیح نیز آمدن او را بشارت داده بود) و دین مسیح
را نسخ کرد. اکنون دین مسیح دین منسوخ و شریعت باطله است. و از هنگام طلوع اسلام تا
کنون و تا دامنۀ قیامت تنها دین آسمانی موجود در روی زمین، دینی که مبتنی بر وحی و
پیامبری است، دین مقدس اسلام است و کتاب خدا در میان خلق همواره قرآن است و موعود
اکنون مهدی است و بشارتها و اشارتهایی که از پیامبران و دیگر بزرگان سلف رسیده است
در حق مهدی(ع) صادق است و به او و ظهور او ناظر است و اوست مصداق واقعی آنها همه.
در آیین مسیحیت
در آیین مسیحیت و کتابهای مقدس این آیین نیز بشارتهای
بیشتر و روشن تری دربارۀ موعود آخرالزمان رسیده است و علت آن یکی قرب زمان است،
زیرا با ظهور حضرت مسیح(ع) زمان در مقیاس کلی به ظهور حضرت مهدی(ع) نزدیک تر شده
است. علت دیگر تحریف کمتری است که در این آثار پدید آمده است و این از جهتی به زمان
مربوط می شود زیرا از دورۀ نزول و صدور آثار مقدس یهود زمان بسیار بیشتری می گذرد
تا دورۀ نزول و صدور آثار مقدس مسیحیت. این امر باعث شده است تا دست تحریف و پوشیده
داری در این آثار به اندازۀ آثار یهود فرصت کار نیابد. اگر چه علمای مسیحی نیز در
این باره کوشش بسیار کرده اند و در تأیید و یا رد انجیل ها به این مسائل نیز توجه
داشتند و« انجیل برنابا» را کمتر تأیید می کردند.
به هر حال در آثار
دینی مسیحیت نیز این بشارتها آمده است. در این جا به چند کتاب که در آنها بشارتها و
اشارتهایی دربارۀ ظهور آخرالزمان آمده است اشاراتی می کنیم: انجیل متی، انجیل لوقا،
انجیل مرقس، انجیل برنابا، مکاشفات یوحنا.
و به دلیل همین حضور
در فرهنگهای گوناگون و در عقاید و کتابهای امتها و ملتهاست که در یکی از زیارتهای
حضرت حجة بن الحسن(ع)، چنین آمده است: السلام علی مهدی الامم، و جوامع الکلم. سلام
بر مهدی، که ملتها از او سخن گفته اند، هم او که همۀ اقوام و افکار را متحد می کند
و زیر یک پرچم گرد می آورد.(14)
پی نوشت:
1-
«مجموعۀ حکمت»، سال سوم، شمارۀ 1و2، مقالۀ سید هادی
خسروشاهی /// 2- از جمله، رجوع شود به کتاب«بشارات عهدین» /// 3- از آثار منسوب به
مزدیسنان /// 4- از موبد بزرگ منوچهر /// 5- از شاعر زردشتی، زردشت بهرام پژدو ///
6- دایرة المعارف فارسی، ج1، ص1373 /// 7- معارف اسلامی در جهان معاصر، ص245 /// 8-
کتاب بشارات عهدین، ص7 به بعد /// 9- سورۀ انبیاء، آیۀ 105 /// 10- خورشید مغرب؛
محمد رضا حکیمی
|
