رفاه اقتصادی و کرامت انسانی
پیامبر اکرم(ص): «در امت من مهدی قیام کند...و در
زمان او مردم به نعمتهایی دست می یابند که در هیچ زمانی دست نیافته باشند.(همه)
نیکوکار و بدکار. آسمان بر آنان ببارد و زمین چیزی از روییدنیهای خود را پنهان
ندارد.»(1)
در برنامه های امام
بزرگ انسان، بارها و بارها بر تأمین معیشت کل جامعۀ بشری، و ایجاد رفاهی فراگیر
تأکید رفته است، و چنین تعبیرهایی قاطع و کوبنده در این زمینه رسیده است:
امام علی(ع):
« بدانید اگر شما از قیامگر مشرق(امام مهدی(عج))
پیروی کنید، شما را به آیین پیامبر درآورد...تا از رنج طلب و ظلم(در دستیابی به
امور زندگی) آسوده شوید، و بار سنگین(زندگی) را از شانه هاتان بر زمین نهید...»(2)
امام مهدی و احیای کرامت انسانی(3)
محمد حکیمی
3- رفاه اقتصادی و کرامت انسانی
پیامبر اکرم(ص): «در امت من مهدی قیام کند...و در
زمان او مردم به نعمتهایی دست می یابند که در هیچ زمانی دست نیافته باشند.(همه)
نیکوکار و بدکار. آسمان بر آنان ببارد و زمین چیزی از روییدنیهای خود را پنهان
ندارد.»(1)
در برنامه های امام
بزرگ انسان، بارها و بارها بر تأمین معیشت کل جامعۀ بشری، و ایجاد رفاهی فراگیر
تأکید رفته است، و چنین تعبیرهایی قاطع و کوبنده در این زمینه رسیده است:
امام علی(ع):
« بدانید اگر شما از قیامگر مشرق(امام مهدی(عج))
پیروی کنید، شما را به آیین پیامبر درآورد...تا از رنج طلب و ظلم(در دستیابی به
امور زندگی) آسوده شوید، و بار سنگین(زندگی) را از شانه هاتان بر زمین نهید...»(2)
همچنین از مبارزه ای
درنگ ناپذیر با هر نوع کمبود داری و تهیدستی که شئون انسانی را نابود می کند، سخن
گفته شده است:
امام صادق(ع):
« هنگام رستاخیزقائم ما زمین با نور خدایی
بدرخشد... و شما به جستجوی اشخاصی برمی آیید که مال یا زکات بگیرند، و کسی را نمی
یابید که از شما قبول کند، و مردمان همه به فضل الهی بی نیاز می گردند.»(3)
برای برسی دقیق این
موضوع، و تبیین ارتباط گسست ناپذیر تأمین معیشت و رفاه اقتصادی با کیان و شخصیت
انسانی، باید در بررسیی کوتاه، آثار زیانبار فقر و کمبود داری را بر تن و روان
انسان، بازگو کنیم، و روشن سازیم که چگونه انسانهای تهیدست ارزشهای انسانی خود را
فرو می گذارند و تن به هر ذلت و پستی می دهند و حتی به هر فساد و تباهی و پلیدی روی
می آورند.
از پیامدهای بسیار
نکوهیدۀ فقر سلب شخصیت و انزوای اجتماعی است. چون فقر حیثیت آدمی و کیان انسانی-
اجتماعی او را نفی می کند، و بینوایان را به گوشه های گمنامی، و به دور از مراکز
اصلی اجتماعی می راند، و عضو مفید و مؤثر جامعه را به عضوی کنار زده و فراموش شده
بدل می سازد.
امام علی(ع):
« فقر مایۀ فراموش شدن است.»(4)
انسانی که کالاهای
لازم زندگی را ندارد، همواره در اندیشۀ سیر کردن شکم و در تهیۀ پوشش برای بدن و
دستیابی به سرپناه و مسکن و درمان بیماریهای خویش است، فرصتی و فراغتی برای او باقی
نمی ماند تا به مفاهیم برتر انسانی خود بیندیشد، یا به جستجوی پایگاه انسانی خویش
برآید، و کرامت نوع انسان را در نظر آورد.
فراموش شدن انسان و
نفی کرامت او در کمبود داران، به انزوای دیگری نیز می انجامد، و آن دور بودن از
مراکز تصمیم گیری و مدیریت اجتماعی و دور ماندن از مسائل سیاسی است. تهیدستان در
اثر جایگاه ناهنجار اجتماعی که بر آنان تحمیل کرده اند، از حضور اجتماعی و
تأثیرگذاری در سرنوشت خود و جامعه بسیار فاصله دارند، و رقم و عددی به حساب نمی
آیند.
امام علی(ع):
« فقیر حقیر است، به سخن او کسی گوش نمی دهد، و قدر(و
کرامت) او را هیچ کس نمی شناسد.»(5)
این خود بیشترین
زمینۀ محرومیت از حقوق اجتماعی، و دوری از کرامت و شأن انسانی است؛ زیرا که نه می
توانند حضوری در مراکز اجتماعی و سرنوشت ساز داشته باشند، و نه زبانی برای اظهار
حقوق خود، و نه توان گرفتن حقشان را دارند.
امام علی(ع):
« فقر زبان شخص زیرک را در بیان برهان و حجت خود از
کار می اندازد.»(6)
فقر، نه تنها کرامت
انسانی در جامعه را نابود می کند، بلکه کرامت و منزلت انسانی در خانوادۀ خویش را
نیز از میان می برد.
امام علی(ع):
« هر کس ثروتمند شود، در نظر کسان خود کرامت یابد؛ و
هر کس فقیر شود، در نظر ایشان خوار گردد.»(7)
شخصیت دینی و دین
باوری انسان فقیر نیز زیان جدی می بیند، و پایگاه ایمانی و عقیدۀ دینی انسانهای
تنگدست، متزلزل و سست می گردد.
پیامبر اکرم(ص):
«مردمان را فقیر نکند که در نتیجه کافرشان
خواهد کرد...»(8)
انسان فقیر امید به
آینده، و نشاط زندگی را نیز از دست می دهد.
امام علی(ع):
«چون انسان فقیر شود نومید و موهن(بی ارزش) خواهد
شد.»(9)
با این بررسی بسیار
کوتاه روشن می شود که چگونه کمبود داری و فقر، ویرانگر شخصیت، و نا استواری ایمان،
و سستی مبانی اخلاقی و خصلتهای والای انسانی و سلامت جسمی و نگرانیهای عمیق روانی
است.
بدین جهت و با توجه
با این حقایق انکار ناپذیر است که پیشوای آگاه و دلسوزی که برای احیای کرامت انسانی
قیام می کند، باید در رستاخیز الهی انقلاب خود، زندگی مادی انسانها را تأمین کند، و
هر گونه نگرانی و دلهره را از این ناحیه برطرف سازد. از این رو در آیات قرآن و
احادیث پیامبر(ص) و امامان(ع) دربارۀ دوران ظهور و آیندۀ اجتماعات انسانی، موضوع
حیاتی رفاه اقتصادی و زدایش فقر و مسکنت از کل جامعه بشری تبیین گشته است، و با
صراحتی قاطع، از تقسیم عادلانه امکانات و منابع طبیعی، و همه پروتها سخن گفتند.
قرآن کریم:
« ما می خواهیم تا به مستضعفان زمین نیکی کنیم، یعنی؛
آنان را پیشوایان سازیم و وارثان زمین»(10)
امامت و وراثت
مستضعفان، وراثت و امامت در همۀ بخشهای اجتماعی است.
پیامبر اکرم(ص):
« در زمان مهدی(ع)... مال همی خرمن شود، هرکس
نزد مهدی آید و گوید:«به من مالی ده!»، مهدی بیدرنگ بگوید:«بگیر».»
یکی از نیرومند ترین
اهرمهای فشار بر اجتماعات، نیازهای اقتصادی و وابستگی در این زمینه است. هنگامی که
جامعه ها و مردمان را به کالاها و مواد ضروری زندگی محتاج ساختند و آنان را در این
مسائل وابسته به خود کردند، در برابر این احتیاج، آنان را به تسلیم وامی دارند و
فکر و فرهنگ و خواسته های شیطانی خود را بر آنان تحمیل می کنند و استقلال و اراده و
آزادی فکر و عمل را از آنان می گیرند.
از این روست که در
رستاخیز ظهور امام منجی(ع)، این نیازها برطرف می شود و فقر و کمبود از جامعه های
انسانی رخت برمی بندد.و با هدایت آن امام بزرگ، انسانها به خود می آیند و دیگر بار
خویشتن خویش را باز می یابند و به کرامت و پایگاه شایستۀ خود می رسند.
امام صادق(ع):
«هنگام رستاخیز قائم ما زمین با نور خدایی
بدرخشد... و شما به جستجوی اشخاص برمی آیید که مال یا زکات بگیرند، و کسی را نمی
یابید که از شما قبول کند، و مردمان همه به فضل الهی بی نیاز می گردند.»
ادامه دارد
پی نوشت:
1- بحارالانوار،
ج51، ص78 /// 2- بحارالانوار، ج51، ص123 /// 3- بحارالانوار، ج51، ص337 /// 4-
الحیاة، ج4، ص403، گردانیدۀ فارسی /// 5- الحیاة، ج4، ص404 /// 6- الحیاة، ج4، ص406
/// 7- الحیاة، ج4، ص414 /// 8- الحیاة، ج4، ص422 /// 9- الحیاة، ج4، ص430 /// 10-
«سورۀ قصص»، آیۀ5
|
