متأسفانه برداشت قشری از
مردم، از مهدویت و قیام امت از نوع اول است، یعنی چنین فرض می کنند که قیام مقدس
مهدی موعود(عج) صرفا ماهیت انفجاری دارد. فقط و فقط، ناشی از گسترش و اشاعه و رواج
ظلمها و فسادها و تباهی هاست. یعنی آنگاه که صلاح به نقطۀ صفر برسد، حق و حقیقت
طرفداری نداشته باشد، جز باطل نیرویی حکومت نکند، این انفجار رخ می دهد. و دست غیب
برای نجات حقیقت و دین- نه نجات امر دین- از آستین بیرون می آید، طبق این برداشت هر
اصلاح جزئی محکوم است، زیرا عنصر صلاح مانع ظهور است. برعکس هر گناه و هر فساد و هر
ظلم و ستم و هر پلیدی، به حکم این که مقدمۀ صلاح کلی است و هدف وسیله را مباح می
کند، رواست. زیرالغایات تبرر الوسایط. اینجا است که گناه هم فال است و هم تماشا، هم
لذت و کامجویی است و هم کمک به انقلاب مقدس نهایی الهی . این جاست که این شعر مصداق
واقعی خود را می یابد،
قیام و انقلاب مهدی(عج)
از دیدگاه فلسفه
تاریخ(2)
استاد شهید مرتضی مطهری
انتظار ویرانگر
متأسفانه برداشت قشری از مردم،
از مهدویت و قیام امت از نوع اول است، یعنی چنین فرض می کنند که قیام مقدس مهدی
موعود(عج) صرفا ماهیت انفجاری دارد. فقط و فقط، ناشی از گسترش و اشاعه و رواج ظلمها
و فسادها و تباهی هاست. یعنی آنگاه که صلاح به نقطۀ صفر برسد، حق و حقیقت طرفداری
نداشته باشد، جز باطل نیرویی حکومت نکند، این انفجار رخ می دهد. و دست غیب برای
نجات حقیقت و دین- نه نجات امر دین- از آستین بیرون می آید، طبق این برداشت هر
اصلاح جزئی محکوم است، زیرا عنصر صلاح مانع ظهور است. برعکس هر گناه و هر فساد و هر
ظلم و ستم و هر پلیدی، به حکم این که مقدمۀ صلاح کلی است و هدف وسیله را مباح می
کند، رواست. زیرالغایات تبرر الوسایط. اینجا است که گناه هم فال است و هم تماشا، هم
لذت و کامجویی است و هم کمک به انقلاب مقدس نهایی الهی . این جاست که این شعر مصداق
واقعی خود را می یابد،
در دل دوست به هر حیله رهی باید
کرد طاعت از دست نیاید گنهی باید کرد
این گروه تبعا به مصلحان و
مجاهدان و عامران به معروف و ناهیان از منکر با نوعی بغض و عداوت می نگرند، زیرا
آنان را از تأخیر اندازان ظهور و قیام مهدی موعود(عج) می شمارند، برعکس اگر خود هم
اهل گناه نباشند، در عمق ظمیر و اندیشه با نوعی رضایت به عاملان فساد می نگرند،
زیرا اینان مقدمات ظهور را فراهم می نمایند.
این نوع از برداشت از آن جهت که
با اصلاحات جزئی مخالف است و فسادها و تباهی ها را به عنوان مقدمۀ یک انفجار مقدسی
موجه و مطلوب می شمارد، باید شبه دیالکتیکی خوانده شود، با این تفاوت که در تفکر
دیالکتیکی با اصلاحات جزئی از آن جهت مخافت می شود و تشدید نا بسامانی ها از آن جهت
اجازه داده می شود که شکاف وسیع تر شود و مبارزه پیگیرتر و داغ تر گردد، ولی این
تفکر عامیانه فاقد این مزیت است، فقط به فساد و تباهی فتوا می دهد که خود به خود
منجر به نتیجۀ مطلوب بشود.
این نوع برداشت از ظهور و قیام
مهدی موعود و این نوع انتظار فرج که منجر به نوعی تعطیل در حدود و مقررات اسلامی می
شود و نوعی اباحیگری باید شمرده شود، به هیچ وجه با موازین اسلامی و قرآنی وفق نمی
دهد، پس براشت صحیح که با موازین قرآن وفق دهد چیست؟
انتظار سازنده
آن عده از آیات قرآن کریم که
همچنان که گفتیم ریشۀ این اندیشه است- و در روایات اسلامی بدانها استناد شده است در
جهت عکس برداشت بالا است.از این آیات استفاده می شود که ظهور مهدی موعود حلقه ای
است از حلقات مبارزۀ اهل حق و اهل باطل که به پیروزی نهایی اهل حق منتهی می شود،
سهیم بودن در سعادت موقوف به این است که فرد در گروه اهل حق باشد، آیاتی که بدانها
در روایات استناد شده است نشان می دهد که مهدی موعود(عج) مظهر نویدی است که به اهل
ایمان و عمل صالح داده شده است، مظهر پیروزی نهایی اهل ایمان است.وعدا... الذین
آمنوا منکم و عملو الصالحات لیستخلفهم فی الارض و لیمکنن لهم دینهم الذی إرتضی لهم
و لیبدلنهم من بعد خوفهم آمنا یعبدونی لا یشرکون بی شیعا.؛ خداوند به مؤمنان و
شایسته کاران وعده داده که آنان را جانشین زمین قرار دهد، دینی که برای آنها آن را
پسندیده است مستقر سازد، دوران خوف آنها را تبدیل به دوران امنیت نماید(و دشمنان
آنها را نابود سازد) بدون ترس و واهمه خدای خویش را بپرستند و اطاعت غیر خدا را
گردن ننهند و چیزی را در عبادت یا طاعت شریک حق نسازند.
ظهور مهدی موعود منتی است بر
مستضعفان و خوار شمردگان و وسیله ای است برای پیشوا و مقتدا شدن آنان و مقدمه ای
است برای وراثت آنها و خلافت الهی در روی زمین و نرید أن نمن الذین استضعفوا فی
الأرض و نجعلهم أئمة و نجعلهم الوارثین.
ظهور مهدی موعود تحقق بخش وعده
ای است که خداوند متعال از قدیمترین زمانها در کتب آسمانی به صالحان و متقیان داده
است که زمین از آن آنان است و پایان تنها به متقیان تعلق دارد. و لقد کتبنا فی
الزبور من بعد الذکر إن الارض یرثها العبادی الصالحون- إن الارض لله یورثها من یشاء
من عباده من عاقبة للمتقین
حتی حدیث معروف که می فرماید:
یملأ ا... به الارض قسطا و عدلا بعد ما ملأت ظلما و جورا، نیز شاهد مدعای ما است.
نه بر مدعای آن گروه در این حدیث نیز تکیه بر روی ظلم شده است و سخن از گروه ظالم
است که مستلزم وجود گروه مظلوم است و می رساند که قیام مهدی برای حمایت مظلومانی
است که استحقاق حمایت دارند- بدیهی است که اگر گفته شده بود
یملأ ا.. به الارض ایمانا و توحیدا و صلاحا بعد ما
ملأت کفرا و شرکا و فسادا مستلزم این نبود که گروهی مستحق حمایت وجود داشته باشند
در آن صورت استنباط می شد که قیام مهدی موعود برای نجات حق از دست رفته و به صفر
رسیده است نه برای اهل حق- ولو به صورت یک اقلیت
شیخ صدوق روایتی از امام
صادق(ع) نقل می کند مبنی بر این که این امر تحقق نمی پذیرد مگر اینکه هر یک از شقی
و سعید به نهایت کار خود برسد.
در روایات اسلامی سخن از گروهی
زبده است، که به محض ظهور امام به آن حضرت ملحق می شوند. این خود می رساند که نه
تنها حق و حقیقت به صفر نرسیده است، بلکه فرضا اگر اهل حق از نظر کمیت قابل توجه
نباشند از نظر کیفیت ارزنده ترین اهل ایمانند و در ردیف یاران سید الشهداء.
از نظر روایات اسلامی در مقدمۀ
قیام و ظهور امام یک سلسله قیامهای دیگر از طرف اهل حق صورت می گیرد، آنچه به نام
قیام یمانی قبل از ظهور بیان شده است نمونه ای از این سلسله قیامها است.
در برخی روایات اسلامی سخن از
دولتی است از اهل حق که با قیام مهدی(عج) ادامه پیدا می کند و چنانکه می دانیم بعضی
از علمای شیعه که به برخی از دولتهای شیعی معاصر خود حسن ظن داشته اند و احتمال
داده اند که دولت حقی که تا قیام مهدی موعود ادامه خواهد یافت همان دولت باشد.
از مجموع آیات و روایات استنباط
می شود که قیام مهدی موعود(عج) آخرین حلقه از مجموع حلقات مبارزات حق و باطل است که
از آغاز جهان برپا بوده است. مهدی موعود تحقق بخش ایده آل همۀ انبیاء و اولیاء و
مردان مبارز راه حق است.(1)
پی نوشت:
1- ضمیمۀ روزنامۀ
اطلاعات، شمارۀ 23721
|
